Powiększony i napięty brzuch u młodego bydła może świadczyć o zaburzeniach trawienia, nadmiernym gromadzeniu gazów lub poważnej chorobie przewodu pokarmowego. Problem nie zawsze wynika z niewłaściwego żywienia, ponieważ podobne objawy występują również przy stanach zapalnych i niedrożności jelit. Szczególnie niebezpieczne są przypadki, w których obwód brzucha szybko się zwiększa, a zwierzę staje się niespokojne lub ma trudności z oddychaniem. W takich sytuacjach konieczna jest pilna pomoc lekarza weterynarii.
Cielę ma powiększony brzuch. Jak rozpoznać niebezpieczne objawy?
Cielę ma powiększony brzuch, jest niespokojne i niechętnie pobiera pokarm? Takie zachowanie może wskazywać na zaburzenia pracy układu pokarmowego, zwłaszcza gdy powłoki brzuszne stają się napięte. Duży brzuch u cielaka nie zawsze oznacza jednak wzdęcie, ponieważ powiększenie obwodu jamy brzusznej może być również następstwem nagromadzenia płynów lub treści pokarmowej. Niepokój powinny wzbudzić dodatkowe objawy, takie jak przyspieszony oddech, zgrzytanie zębami, osłabienie i kopanie w kierunku brzucha.
Szczególnie groźne jest gwałtowne wzdęcie u cielaka, któremu towarzyszą duszność, trudności ze wstawaniem lub wyraźny ból. Rosnące ciśnienie w jamie brzusznej może utrudniać pracę przepony, a tym samym ograniczać prawidłowe oddychanie. Jeżeli zwierzę oddycha z otwartym pyskiem, pokłada się lub szybko słabnie, wymaga natychmiastowej interwencji weterynaryjnej.
Przy jakich chorobach wzdęty brzuch?
Wzdęcia u cieląt mogą występować przy różnych schorzeniach przewodu pokarmowego, dlatego samo powiększenie brzucha nie wystarcza do ustalenia przyczyny problemu. U najmłodszych zwierząt szczególnie niebezpieczne jest wzdęcie trawieńca, czyli gromadzenie gazów w gruczołowej części żołądka. Schorzenie może rozwijać się bardzo szybko, zwłaszcza w pierwszych tygodniach życia, a jego występowanie bywa związane z zaburzeniami fermentacji mleka i zakażeniami bakteryjnymi. W ciężkich przypadkach dochodzi do uszkodzenia ściany trawieńca, toteż zwlekanie z leczeniem znacznie pogarsza rokowanie.
Inną przyczyną jest wzdęcie żwacza, które występuje przede wszystkim u starszych cieląt, gdy przedżołądki są już bardziej rozwinięte. Nadmierna fermentacja paszy prowadzi do produkcji gazów, które nie mogą zostać prawidłowo usunięte przez odbijanie. Sprzyjają temu między innymi gwałtowne zmiany żywienia, spożywanie dużej ilości łatwo fermentujących pasz oraz zaburzenia motoryki żwacza. W takich przypadkach rozdęcie jest często najbardziej widoczne po lewej stronie brzucha.
Powiększenie jamy brzusznej może również towarzyszyć niedrożności jelit, ich wgłobieniu lub skrętowi trawieńca. Charakterystyczne są wtedy objawy bólowe, ograniczone oddawanie kału, utrata apetytu i postępujące osłabienie. U nowo narodzonych cieląt należy ponadto uwzględnić wrodzone wady przewodu pokarmowego, zwłaszcza gdy zwierzę nie oddaje smółki. Rozpoznanie wymaga badania weterynaryjnego, niekiedy uzupełnionego ultrasonografią.
Jak spuścić gazy u cielaka?
Sposób odprowadzenia gazów zależy przede wszystkim od tego, czy problem dotyczy żwacza, czy trawieńca. W przypadku nagromadzenia wolnego gazu w żwaczu lekarz weterynarii może zastosować sondę żołądkową, która umożliwia jego wydostanie się na zewnątrz. Jeżeli jednak powstało wzdęcie pieniste, samo wprowadzenie sondy zwykle nie wystarcza, ponieważ gaz pozostaje uwięziony w pęcherzykach piany. Wówczas stosuje się odpowiednio dobrane preparaty przeciwpieniące, które ułatwiają uwolnienie gazów.
Znacznie trudniejsza sytuacja występuje przy ostrym wzdęciu trawieńca. W zależności od stanu zwierzęcia lekarz może zastosować odbarczenie narządu, leczenie wspomagające, a w określonych przypadkach również zabieg chirurgiczny.
Domowe sposoby na wzdęcia u cielaka. Co można zrobić przed przyjazdem weterynarza?
Domowe sposoby na wzdęcia u cielaka nie zastępują leczenia, ale odpowiednie postępowanie może ograniczyć ryzyko pogorszenia stanu zwierzęcia. Przede wszystkim należy zapewnić mu spokojne miejsce, ograniczyć stres i obserwować oddech oraz zachowanie. Do czasu uzyskania wskazówek lekarza nie powinno się podawać kolejnych porcji mleka ani paszy, jeżeli brzuch jest wyraźnie rozdęty, a cielę wykazuje objawy bólowe. Zwierzę, które może samodzielnie stać, najlepiej pozostawić w naturalnej pozycji, bez zmuszania go do intensywnego ruchu.
Nie należy na własną rękę podawać dużych ilości oleju, sody oczyszczonej ani innych domowych mieszanek. Wprowadzanie płynów do pyska osłabionego zwierzęcia może doprowadzić do zachłyśnięcia i poważnych powikłań oddechowych. Delikatny masaż brzucha również nie rozwiąże problemu, jeżeli przyczyną jest niedrożność przewodu pokarmowego lub ostre wzdęcie trawieńca. Najbezpieczniejszym działaniem pozostaje szybki kontakt z lekarzem weterynarii oraz przekazanie informacji o wieku cielęcia, sposobie karmienia i czasie wystąpienia objawów.
Jak zapobiegać wzdęciom u cieląt?
Profilaktyka opiera się przede wszystkim na prawidłowym żywieniu i utrzymaniu higieny podczas odchowu. Mleko oraz preparaty mlekozastępcze powinny być podawane zgodnie z ustalonym programem, przy zachowaniu odpowiedniej temperatury, stężenia i wielkości porcji. Zbyt duże jednorazowe dawki, nieregularne karmienie oraz zanieczyszczony sprzęt mogą zwiększać ryzyko zaburzeń trawiennych. Istotne jest również dokładne mycie wiader, smoczków i innych elementów wyposażenia wykorzystywanych podczas pojenia.
U starszych cieląt należy stopniowo wprowadzać nowe pasze, aby rozwijający się żwacz mógł przystosować się do zmienionego żywienia. Nagłe zwiększenie udziału pasz treściwych lub łatwo fermentujących składników może prowadzić do zaburzeń fermentacji, a w konsekwencji do nadmiernego gromadzenia gazów. Regularna obserwacja zwierząt po karmieniu pozwala wcześniej zauważyć nieprawidłowości, szczególnie gdy pojawiają się problemy z apetytem, oddawaniem kału lub powiększeniem obwodu brzucha.
Źródła:
https://www.msdvetmanual.com/infectious-diseases/clostridial-diseases/clostridial-abomasitis-in-calves-lambs-and-goat-kids
https://www.msdvetmanual.com/digestive-system/diseases-of-the-ruminant-forestomach/bloat-in-ruminants
https://www.msdvetmanual.com/digestive-system/acute-intestinal-obstructions-in-large-animals/acute-intestinal-obstructions-in-large-animals
