Proso należy do roślin, które w początkowym okresie wzrostu są szczególnie narażone na konkurencję ze strony chwastów. Niewielkie siewki rozwijają się stosunkowo wolno, dlatego niepożądana roślinność może szybko zdominować plantację. Problem stanowią zarówno chwasty dwuliścienne, jak i jednoliścienne, których zwalczanie w prosie bywa trudne. Jakie opryski są dopuszczone do stosowania i kiedy najlepiej przeprowadzić zabieg? Odpowiedzi na te pytania znajdziesz w poniższym artykule.
Czym pryskać proso od chwastów?
Możliwości chemicznej ochrony prosa są ograniczone, ponieważ gatunek ten wykazuje większą wrażliwość na herbicydy niż wiele innych zbóż. Nie oznacza to jednak, że rolnicy są pozbawieni możliwości wykonania oprysku. W polskich rejestrach znajdują się środki dopuszczone do stosowania w prosie zwyczajnym, między innymi Activus 400 SC oraz preparaty zawierające prosulfokarb. Przed zabiegiem trzeba jednak sprawdzić aktualne zezwolenie, etykietę oraz zakres zwalczanych chwastów.
Activus 400 SC zawiera pendimetalinę, czyli substancję działającą przede wszystkim na chwasty podczas kiełkowania i wschodów. Zgodnie z etykietą z 26 listopada 2025 roku preparat można stosować w prosie zwyczajnym do trzech dni po siewie, przed wschodami roślin, albo po wschodach w fazie 1–3 liści. Zalecana dawka wynosi 3,5–4 l/ha, a maksymalna liczba zabiegów to jeden w sezonie. Środek jest dopuszczony do zastosowań małoobszarowych, co oznacza, że odpowiedzialność za skuteczność i ewentualne uszkodzenia uprawy ponosi jego użytkownik.
Innym rozwiązaniem jest Boxer 800 EC, zawierający prosulfokarb. Według etykiety preparat można stosować po siewie prosa zwyczajnego do fazy trzech liści, czyli BBCH 00–13, w dawce 3 l/ha. Środek zwalcza między innymi komosę białą, gwiazdnicę pospolitą i jasnotę purpurową, ale nie należy oczekiwać, że poradzi sobie ze wszystkimi gatunkami chwastów. Co szczególnie istotne, jego etykieta wymienia chwastnicę jednostronną wśród chwastów odpornych.
Kiedy wykonać oprysk na proso?
Termin zabiegu powinien wynikać z etykiety konkretnego preparatu oraz fazy rozwojowej rośliny uprawnej. W przypadku herbicydów doglebowych najlepsze rezultaty uzyskuje się zazwyczaj wtedy, gdy chwasty dopiero kiełkują lub rozpoczynają wschody. Duże znaczenie ma wilgotność gleby, ponieważ przesuszone podłoże może ograniczać działanie substancji pobieranych przez młode rośliny. Z kolei niekorzystne warunki pogodowe mogą zwiększać ryzyko uszkodzenia prosa, dlatego przed wykonaniem zabiegu należy zapoznać się z ostrzeżeniami producenta.
Nie należy przenosić zaleceń dotyczących kukurydzy, pszenicy czy innych zbóż bezpośrednio na proso. Nawet jeśli preparat skutecznie zwalcza określony chwast w jednej uprawie, nie oznacza to, że można legalnie i bezpiecznie zastosować go w drugiej. Szczególnie ryzykowne jest używanie herbicydów po przekroczeniu dopuszczalnej fazy rozwojowej roślin.
Dlaczego chwastnica w prosie jest tak trudna do zwalczenia?
Chwastnica jednostronna (Echinochloa crus-galli) należy do najbardziej uciążliwych chwastów występujących w uprawie prosa. Jest rośliną jednoliścienną, podobnie jak samo proso, co ogranicza możliwości selektywnego zwalczania chemicznego. Dodatkowo kiełkuje przy wyższych temperaturach, dlatego jej wschody mogą pokrywać się z rozwojem prosa wysiewanego późną wiosną. Silne zachwaszczenie prowadzi do konkurencji o wodę, światło i składniki pokarmowe, a w konsekwencji może ograniczyć plon.
W metodyce Instytutu Ochrony Roślin wskazano pendimetalinę jako substancję mogącą ograniczać chwastnicę w prosie. Trzeba jednak pamiętać, że skuteczność zależy od wczesnego terminu zastosowania i odpowiednich warunków glebowych. Aktualna etykieta Activus 400 SC nie przedstawia osobnych wyników skuteczności dla chwastnicy w tej uprawie, dlatego nie należy traktować oprysku jako gwarancji całkowitego usunięcia chwastu.
Pielęgnacja zasiewów prosa. Jak ograniczyć chwasty bez herbicydów?
Pielęgnacja zasiewów prosa powinna rozpoczynać się jeszcze przed wysiewem nasion. Dobrym rozwiązaniem jest staranne przygotowanie stanowiska i zniszczenie wschodzących chwastów podczas przedsiewnej uprawy gleby. Ponieważ proso wysiewa się stosunkowo późno, rolnik ma czas na ograniczenie części zachwaszczenia przed założeniem plantacji. Ważne jest również unikanie stanowisk, na których w poprzednich latach masowo występowały chwastnica i włośnice.
Po wschodach możliwe jest mechaniczne zwalczanie chwastów za pomocą lekkiej brony, zazwyczaj od fazy 2–3 liści prosa do krzewienia. W uprawach prowadzonych w szerszych międzyrzędziach można zastosować pielniki, które niszczą chwasty pomiędzy rzędami. Zabieg należy wykonywać ostrożnie, dostosowując jego intensywność do rozwoju roślin i warunków glebowych. Niewłaściwie przeprowadzone bronowanie może bowiem uszkodzić młode proso i pogorszyć obsadę.
Dlaczego zwalczanie chwastów w prosie nie zawsze przynosi efekty?
Jednym z najpoważniejszych błędów jest wykonywanie zabiegów dopiero wtedy, gdy chwasty osiągną znaczne rozmiary. W tym okresie mogą już silnie konkurować z prosem, a skuteczność dostępnych metod zwalczania będzie ograniczona. Problemy powoduje również nieprawidłowa obsada roślin, ponieważ zbyt rzadki łan pozostawia chwastom więcej przestrzeni do rozwoju. Z kolei stosowanie nieodpowiedniego herbicydu może doprowadzić do uszkodzenia lub zniszczenia plantacji.
Właściwie prowadzona uprawa prosa wymaga zatem obserwacji pola od momentu przygotowania stanowiska aż do zwarcia łanu. W pierwszej kolejności należy rozpoznać dominujące gatunki chwastów, a następnie dobrać dopuszczoną metodę ich ograniczania. Przed każdym opryskiem trzeba sprawdzić aktualną etykietę w rejestrze Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Połączenie odpowiedniego zmianowania, mechanicznej pielęgnacji oraz prawidłowo dobranych herbicydów pozwala zmniejszyć presję chwastów bez niepotrzebnego ryzyka dla uprawy.
Źródła:
https://www.gov.pl/web/rolnictwo/wyszukiwarka-srodkow-ochrony-roslin—zastosowanie
https://www.ior.poznan.pl/plik%2C3803%2Cmetodyka-integrowanej-ochrony-prosa-dla-doradcow-2018-pdf.pdf
MRiRW – Etykieta Activus 400 SC
MRiRW – Etykieta Boxer 800 EC
