Świnie zaczynają podgryzać sobie ogony, a po kilku dniach w kojcu pojawiają się pierwsze rany i krwawienia. Takie zachowanie może szybko rozprzestrzenić się na kolejne zwierzęta, prowadząc do poważnych problemów zdrowotnych i strat w produkcji. Przyczyną nie zawsze jest agresja, ponieważ duże znaczenie mają warunki panujące w chlewni, żywienie oraz możliwość realizowania naturalnych zachowań. Sprawdź, dlaczego świnie obgryzają sobie ogony, jak rozpoznać pierwsze objawy i co zrobić, aby ograniczyć problem w stadzie.
Dlaczego świnie się podgryzają?
Świnie mają naturalną potrzebę rycia, węszenia, żucia i poznawania otoczenia za pomocą ryja. W warunkach, które nie pozwalają na realizowanie tych zachowań, mogą zacząć interesować się uszami, ogonami i innymi częściami ciała współtowarzyszy. Podgryzanie początkowo bywa delikatne, jednak z czasem może prowadzić do uszkodzenia skóry i powstawania otwartych ran. Problem nasila się szczególnie wtedy, gdy w kojcu występuje kilka czynników stresowych jednocześnie.
Do najczęstszych przyczyn zalicza się brak odpowiednich materiałów manipulacyjnych, nadmierne zagęszczenie oraz konkurencję o paszę i wodę. Znaczenie mają również przeciągi, wahania temperatury, niewłaściwa wentylacja i pogorszona jakość powietrza. Obgryzanie ogonów może pojawić się także po zmianie składu grupy lub nagłej zmianie sposobu żywienia. Nie zawsze da się wskazać jedną przyczynę, dlatego konieczna jest ocena całych warunków utrzymania zwierząt.
Obgryzanie ogonów u świń rosnących. Kiedy problem się nasila?
Obgryzanie ogonów u świń rosnących jest szczególnie niebezpieczne w okresie odchowu i tuczu, kiedy zwierzęta intensywnie przybierają na masie. Wraz ze wzrostem świń zwiększa się ich zapotrzebowanie na przestrzeń, paszę i dostęp do urządzeń pojących. Jeśli wyposażenie kojca nie odpowiada potrzebom całej grupy, może dochodzić do frustracji i częstszych konfliktów. Dodatkowym problemem jest ograniczona możliwość unikania kontaktu z osobnikami, które uporczywie podgryzają inne zwierzęta.
Warto zwrócić uwagę na zróżnicowanie masy ciała świń utrzymywanych w jednym kojcu. Słabsze osobniki mogą mieć utrudniony dostęp do karmideł, szczególnie jeśli liczba stanowisk żywieniowych jest niewystarczająca. Długotrwała konkurencja o zasoby sprzyja napięciom w grupie, a te mogą zwiększać ryzyko niepożądanych zachowań. Regularna obserwacja stada pozwala zauważyć problem, zanim pojawią się poważne urazy.
Jak rozpoznać pierwsze objawy obgryzania ogonów?
Pierwszym sygnałem ostrzegawczym nie zawsze jest widoczna rana, ponieważ zmiany w zachowaniu mogą pojawić się wcześniej. Świnie narażone na podgryzanie niekiedy opuszczają ogony, podwijają je pod ciało lub stają się bardziej niespokojne. Na końcówkach ogonów może ubywać włosów, a poszczególne zwierzęta zaczynają unikać kontaktu z innymi osobnikami. Takie objawy powinny skłonić hodowcę do dokładnego obejrzenia całej grupy.
Jeżeli na ogonie pojawia się krew, ryzyko dalszego podgryzania wyraźnie rośnie. Uszkodzone tkanki mogą ulegać zakażeniom, a w ciężkich przypadkach stan zapalny może rozprzestrzeniać się na głębiej położone struktury. Kanibalizm u świń to określenie stosowane między innymi wobec zaawansowanych przypadków gryzienia, w których dochodzi do poważnego uszkadzania i zjadania tkanek. Nie należy czekać, aż rany staną się rozległe, ponieważ szybka reakcja zwiększa szansę na opanowanie problemu.
Co zrobić, gdy świnie zaczynają gryźć sobie ogony?
Po zauważeniu pierwszych urazów należy niezwłocznie skontrolować wszystkie zwierzęta w kojcu. Osobniki z uszkodzonymi ogonami powinny zostać odseparowane w odpowiednich warunkach, aby nie dochodziło do dalszego pogryzania ran. Jeśli uda się rozpoznać świnię odpowiedzialną za podgryzanie, również należy rozważyć jej oddzielenie od grupy. Rany trzeba ocenić, a sposób ich leczenia ustalić z lekarzem weterynarii, szczególnie gdy występuje krwawienie, obrzęk lub oznaki zakażenia.
Równocześnie należy zapewnić pozostałym świniom dodatkowe materiały, które można badać, gryźć i przemieszczać. Przydatna może być słoma, siano, odpowiednie drewno lub naturalne sznury, pod warunkiem że są bezpieczne dla zwierząt i dostosowane do systemu utrzymania. W chlewniach z podłogami rusztowymi trzeba uwzględnić również możliwość zatykania instalacji odprowadzającej gnojowicę. Samo dodanie nowych przedmiotów może jednak nie wystarczyć, jeśli przyczyną problemu pozostaje niewłaściwa wentylacja lub ograniczony dostęp do paszy.
Czy niedobory pokarmowe powodują gryzienie ogonów u świń?
Nieprawidłowe żywienie jest jednym z czynników zwiększających ryzyko podgryzania ogonów, chociaż nie można zakładać, że każdy przypadek wynika z niedoborów. Znaczenie ma odpowiednia zawartość aminokwasów, składników mineralnych oraz włókna pokarmowego, dostosowana do wieku i potrzeb świń. Nagłe zmiany paszy lub długie przerwy w jej podawaniu mogą dodatkowo nasilać niepokój zwierząt.
Zapewnienie stałego dostępu do wody o odpowiedniej jakości to kolejny ważny aspekt. Niesprawne poidła, niewystarczający przepływ lub zbyt mała liczba punktów pojenia mogą wywoływać konkurencję między świniami. Podczas kontroli warto sprawdzić, czy wszystkie zwierzęta mogą swobodnie korzystać z karmideł i poideł. Nie należy natomiast wprowadzać przypadkowych dodatków mineralnych bez oceny dawki pokarmowej, ponieważ nadmiar niektórych składników również może być szkodliwy.
Czy obcinanie ogonów rozwiązuje problem kanibalizmu u świń?
Skracanie ogonów może ograniczać ryzyko poważnych urazów, ale nie usuwa przyczyn niepożądanego zachowania. Jeśli świnie nadal przebywają w nieodpowiednich warunkach, mogą przenosić zainteresowanie na uszy lub inne części ciała współtowarzyszy. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w Polsce rutynowe obcinanie ogonów prosiętom jest niedozwolone. Przed rozważeniem takiego zabiegu należy podjąć działania ograniczające ryzyko pogryzień, zwłaszcza poprzez poprawę warunków utrzymania zwierząt.
Jak zapobiegać ponownemu obgryzaniu ogonów?
Najważniejsza jest regularna kontrola warunków panujących w chlewni oraz zachowania poszczególnych grup. Należy zapewnić świniom odpowiednią ilość przestrzeni, właściwie zbilansowaną paszę, sprawne poidła i dostęp do materiałów umożliwiających naturalną aktywność. Duże znaczenie ma utrzymywanie stabilnej temperatury, sprawnej wentylacji oraz czystości kojców. Wprowadzane zmiany warto dokumentować, aby łatwiej ustalić, które działania rzeczywiście ograniczają liczbę pogryzień.
Szczególną uwagę należy poświęcić grupom, w których problem występował już wcześniej. Kontrola ogonów podczas codziennego obchodu może pomóc w zauważeniu pierwszych śladów podgryzania, zanim dojdzie do krwawienia. Jeśli mimo poprawy warunków zachowanie powraca, warto przeprowadzić szerszą analizę ryzyka wspólnie z lekarzem weterynarii. Pozwala to sprawdzić nie tylko wyposażenie kojców, lecz także stan zdrowia świń, sposób żywienia i organizację pracy w gospodarstwie.
Źródła:
https://www.wetgiw.gov.pl/nadzor-weterynaryjny/swinie
https://eurcaw-pigs.eu/dossier/tail-biting-and-tail-docking-dossier
