Drzewko owocowe może przez wiele lat rozwijać się prawidłowo, wypuszczać nowe pędy i mieć zdrowe liście, a mimo to nie wydawać żadnych owoców. Taka sytuacja często budzi frustrację właścicieli ogrodów, szczególnie gdy sąsiednie jabłonie, grusze czy śliwy regularnie plonują. Przyczyną mogą być błędy w pielęgnacji, brak odpowiedniego zapylacza, niewłaściwe cięcie albo warunki pogodowe. Ustalenie źródła problemu pozwala dobrać odpowiednie działania i zwiększyć szanse na uzyskanie plonów w kolejnych sezonach.
Dlaczego drzewa owocowe nie owocują?
Jedną z najczęstszych przyczyn braku owocowania jest młody wiek drzewa, ponieważ poszczególne gatunki i odmiany potrzebują czasu, aby rozpocząć regularne plonowanie. Duże znaczenie ma podkładka, na której zaszczepiono odmianę, gdyż wpływa ona na siłę wzrostu i termin wejścia w okres owocowania. Jabłonie na podkładkach karłowych mogą rozpocząć wydawanie owoców już po dwóch lub trzech latach, natomiast drzewa na silnie rosnących podkładkach mogą potrzebować pięciu lub sześciu lat, a niekiedy dłużej. Jeżeli więc młode drzewko intensywnie rośnie, ale nie kwitnie, nie musi to jeszcze oznaczać problemu wymagającego interwencji.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy kilkuletnie drzewo osiągnęło już duże rozmiary, a mimo to nie pojawiają się na nim pąki kwiatowe. Przyczyną może być nadmierne nawożenie azotem, które pobudza rozwój liści i pędów kosztem tworzenia pąków generatywnych. Podobny efekt może wywoływać zbyt silne cięcie, szczególnie gdy każdego roku usuwa się znaczną część korony. Drzewo reaguje wtedy intensywnym wzrostem nowych pędów, zamiast przeznaczać zasoby na kwitnienie i owocowanie.
Dlaczego jabłoń nie kwitnie mimo intensywnego wzrostu?
Jabłonie zawiązują pąki kwiatowe w sezonie poprzedzającym kwitnienie, dlatego sposób pielęgnacji latem może wpływać na liczbę kwiatów w kolejnym roku. Jeżeli drzewo jest regularnie przycinane zbyt mocno, może wytwarzać liczne pionowe pędy, nazywane wilkami, które zazwyczaj nie przynoszą owoców. Problem nasila się również wtedy, gdy korona jest nadmiernie zagęszczona i do jej wnętrza dociera zbyt mało światła. Zamiast wykonywać radykalne cięcie, lepiej stopniowo prześwietlać koronę, usuwając przede wszystkim pędy krzyżujące się, uszkodzone i nieprawidłowo rosnące.
Przy ustalaniu, dlaczego jabłoń nie kwitnie, należy również uwzględnić jej stanowisko. Większość drzew owocowych najlepiej rozwija się w miejscach dobrze nasłonecznionych, ponieważ światło wspiera wytwarzanie pąków kwiatowych i prawidłowy rozwój owoców. Drzewo rosnące w cieniu wysokich budynków lub rozłożystych roślin może mieć bujną koronę, ale kwitnąć znacznie słabiej. Jeżeli dodatkowo gleba zawiera dużo łatwo dostępnego azotu, wzrost wegetatywny może jeszcze bardziej dominować nad owocowaniem.
Drzewo kwitnie, ale nie wydaje owoców. Czy winne jest zapylanie?
Jeżeli na drzewie pojawia się dużo kwiatów, ale nie powstają z nich owoce, należy sprawdzić warunki zapylania. Wiele odmian jabłoni i grusz wymaga obecności innej, zgodnej odmiany, która kwitnie w podobnym terminie i dostarcza odpowiedniego pyłku. Sama obecność dwóch drzew tego samego gatunku nie zawsze wystarcza, ponieważ ich okresy kwitnienia mogą się nie pokrywać. Niektóre odmiany śliw i czereśni również wymagają zapylacza, natomiast inne są samopylne i mogą owocować bez dodatkowej odmiany.
W ogrodach, w których rośliny nie owocują pomimo obfitego kwitnienia, warto także obserwować aktywność owadów zapylających. Pszczoły, trzmiele i inne owady przenoszą pyłek pomiędzy kwiatami, ale podczas chłodnej, deszczowej lub bardzo wietrznej pogody ich aktywność może być ograniczona. Problemem bywają również wiosenne przymrozki, które uszkadzają delikatne części kwiatów, mimo że z zewnątrz mogą one wyglądać prawidłowo. Po wystąpieniu mrozu można delikatnie rozchylić kwiat i sprawdzić, czy jego środkowa część nie zbrązowiała lub nie sczerniała.
Czy niewłaściwe cięcie może pozbawić drzewo owoców?
Nieprawidłowe przycinanie jest jedną z przyczyn ograniczonego kwitnienia, ponieważ wraz z usuwanymi gałęziami można pozbyć się dużej części pąków kwiatowych. Szczególnie ważne jest rozpoznawanie pędów owoconośnych, które różnią się w zależności od gatunku i odmiany. U jabłoni i grusz wiele owoców rozwija się na krótkopędach, dlatego ich bezmyślne wycinanie może znacząco zmniejszyć przyszłe plony. W przypadku starszych, zaniedbanych drzew lepiej rozłożyć odmładzanie korony na kilka sezonów, zamiast przeprowadzać bardzo silne cięcie jednorazowo.
Jak pobudzić drzewko owocowe do owocowania?
Pierwszym krokiem powinno być ustalenie, czy drzewo w ogóle tworzy kwiaty, ponieważ od tego zależy dalsze postępowanie. Jeżeli nie kwitnie, należy przyjrzeć się nawożeniu, nasłonecznieniu, sposobowi przycinania oraz wiekowi rośliny. W przypadku drzew kwitnących bez owocowania ważniejsze będzie sprawdzenie obecności zapylaczy i ocena ewentualnych uszkodzeń przymrozkowych. Nie należy stosować dodatkowych nawozów na ślepo, ponieważ nadmiar niektórych składników może pogłębiać problem zamiast go rozwiązać.
Znaczenie ma również odpowiednie zaopatrzenie drzewa w wodę, szczególnie podczas długotrwałej suszy i intensywnego rozwoju owoców. Niedobór wilgoci może sprzyjać przedwczesnemu opadaniu zawiązków, toteż młode oraz płytko korzeniące się drzewa wymagają szczególnej uwagi. Warto także kontrolować występowanie chorób i szkodników, które mogą uszkadzać kwiaty, liście oraz zawiązki. Jeżeli pomimo poprawy warunków drzewo nadal nie owocuje, pomocna może być konsultacja ze szkółkarzem lub doradcą sadowniczym, szczególnie gdy nie znamy odmiany i zastosowanej podkładki.
Dlaczego drzewa owocują co drugi rok?
Niektóre jabłonie i grusze wykazują tendencję do przemiennego owocowania, czyli wydawania dużych plonów w jednym sezonie i niewielkich w następnym. Obfite owocowanie ogranicza tworzenie pąków kwiatowych na kolejny rok, przez co drzewo może potrzebować następnego sezonu na odbudowanie potencjału plonowania. Problem można ograniczać poprzez przerzedzanie nadmiernej liczby młodych zawiązków, wykonywane odpowiednio wcześnie po kwitnieniu. Dzięki temu na drzewie pozostaje mniej owoców, ale zmniejsza się ryzyko silnego osłabienia kwitnienia w kolejnym sezonie.
Źródła:
https://www.rhs.org.uk/fruit/fruit-trees/unproductive
https://extension.psu.edu/home-orchards-why-is-there-no-fruit-on-my-tree
