Ptasia grypa jest jedną z najgroźniejszych chorób zakaźnych drobiu, ponieważ może powodować gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia ptaków oraz masowe padnięcia. Szczególnie niebezpieczna jest wysoce zjadliwa grypa ptaków (HPAI), wywoływana przez określone wirusy grypy typu A. Zakażenie może dotknąć zarówno duże fermy drobiarskie, jak i niewielkie gospodarstwa utrzymujące kilka lub kilkanaście kur. Wczesne rozpoznanie niepokojących zmian w zachowaniu stada oraz szybkie zgłoszenie podejrzenia choroby mają ogromne znaczenie dla ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa.
Jakie są pierwsze objawy ptasiej grypy u kur?
Pierwsze objawy grypy ptaków mogą być trudne do rozpoznania, ponieważ początkowo przypominają symptomy innych chorób zakaźnych drobiu. Kury stają się osowiałe, mniej chętnie się przemieszczają i mogą przestawać pobierać paszę oraz wodę. Często pojawia się nastroszenie piór, osłabienie i wyraźne ograniczenie aktywności, które powinny zwrócić uwagę właściciela kurnika. W przypadku kur niosek charakterystycznym sygnałem jest nagły spadek nieśności, a składane jaja mogą mieć cienkie, miękkie lub nieprawidłowo wykształcone skorupy.
Wraz z rozwojem zakażenia mogą pojawiać się znacznie poważniejsze objawy, w tym duszność, kichanie, łzawienie i obrzęk głowy. Szczególnie niepokojąca jest sinica grzebienia oraz dzwonków, czyli zmiana ich zabarwienia na ciemnoczerwone, fioletowe lub niebieskawe. U części ptaków występują również biegunka, zaburzenia równowagi, drgawki i skręt szyi, co może świadczyć o zajęciu układu nerwowego. Wysoce zjadliwa grypa ptaków może jednak przebiegać tak gwałtownie, że pierwszym zauważonym sygnałem będą nagłe padnięcia, bez wcześniej widocznych oznak choroby.
Ptasia grypa u kurcząt również może prowadzić do ciężkiego przebiegu zakażenia, choć nasilenie objawów zależy od szczepu wirusa, wieku ptaków i ich stanu zdrowia. Młode osobniki mogą wykazywać osłabienie, zaburzenia oddychania oraz zmniejszone pobieranie paszy, a w przypadku HPAI zagrożone jest całe stado. Podobne symptomy występują jednak również przy innych chorobach drobiu, dlatego nie można rozpoznać ptasiej grypy na podstawie samego wyglądu ptaków. Potwierdzenie zakażenia wymaga odpowiednich badań laboratoryjnych.
Jak wyleczyć ptasią grypę?
W przypadku wysoce zjadliwej grypy ptaków nie stosuje się domowego leczenia, które pozwalałoby skutecznie wyeliminować wirusa z zakażonego stada. Antybiotyki nie zwalczają wirusów, toteż samodzielne podawanie takich preparatów nie rozwiązuje problemu. HPAI jest chorobą podlegającą obowiązkowemu zwalczaniu, a po potwierdzeniu ogniska Inspekcja Weterynaryjna wdraża przewidziane przepisami działania, które obejmują między innymi likwidację zakażonego stada oraz oczyszczanie i dezynfekcję gospodarstwa. Właściciel nie powinien samodzielnie przemieszczać chorych ptaków ani podejmować działań mogących przyczynić się do rozprzestrzenienia zakażenia. Najważniejszym postępowaniem przy podejrzeniu choroby jest niezwłoczny kontakt z powiatowym lekarzem weterynarii lub lekarzem weterynarii obsługującym gospodarstwo.
Ile trwa ptasia grypa u kur?
Czas trwania choroby zależy przede wszystkim od zjadliwości wirusa, ponieważ zakażenia wywoływane przez różne szczepy mogą przebiegać z odmiennym nasileniem. W przypadku HPAI rozwój objawów bywa wyjątkowo szybki, a według Głównego Inspektoratu Weterynarii padnięcia mogą następować już w ciągu 24–48 godzin od wystąpienia pierwszych symptomów. W najcięższych przypadkach śmiertelność wśród zakażonego drobiu może sięgać nawet 100%, co sprawia, że zwlekanie ze zgłoszeniem podejrzenia stwarza poważne zagrożenie. Nie można jednak wskazać jednego czasu trwania choroby dla wszystkich stad, ponieważ jej przebieg zależy od właściwości wirusa i podatności ptaków.
Jak chronić przydomowe kury przed ptasią grypą?
Najważniejszym sposobem ograniczania ryzyka zakażenia jest bioasekuracja, czyli stosowanie zasad zapobiegających przenoszeniu czynników chorobotwórczych do gospodarstwa. Wirus ptasiej grypy może przedostawać się do kurnika poprzez kontakt z dzikimi ptakami, ich odchodami, skażoną wodą oraz paszą. Zagrożeniem bywają również zabrudzone buty, odzież i sprzęt wykorzystywany wcześniej w miejscach, w których przebywało zakażone ptactwo. Kury należy utrzymywać w warunkach ograniczających kontakt z dzikimi ptakami, a w okresach obowiązywania odpowiednich nakazów stosować się do lokalnych przepisów dotyczących zamknięcia drobiu.
Paszę i ściółkę najlepiej przechowywać w zabezpieczonych pomieszczeniach lub pojemnikach, do których nie mają dostępu dzikie zwierzęta. Nie należy również wykorzystywać do pojenia wody ze stawów i innych zbiorników odwiedzanych przez dzikie ptactwo, ponieważ może ona stanowić źródło zakażenia. Osoby obsługujące drób powinny używać wydzielonego obuwia i odzieży roboczej, regularnie myć ręce oraz czyścić sprzęt znajdujący się w kurniku. Ograniczenie wizyt osób postronnych dodatkowo zmniejsza prawdopodobieństwo przypadkowego przeniesienia wirusa.
Istotna jest także codzienna obserwacja stada, szczególnie podczas okresów zwiększonego zagrożenia chorobą. Nagłe zmniejszenie pobierania paszy, spadek nieśności lub nietypowe zachowanie kilku kur jednocześnie powinny skłonić hodowcę do natychmiastowej reakcji. Należy przy tym pamiętać, że zdrowo wyglądające ptaki nie zawsze są wolne od zakażenia, ponieważ objawy mogą rozwijać się dopiero po pewnym czasie. W przypadku podejrzenia ptasiej grypy trzeba ograniczyć dostęp do kurnika i postępować zgodnie z zaleceniami służb weterynaryjnych.
Czy można jeść jajka od kury z ptasią grypą?
Jaj pochodzących od kur podejrzanych o zakażenie ptasią grypą nie należy spożywać ani przekazywać innym osobom, ponieważ mogą być związane z ogniskiem choroby i podlegają nadzorowi weterynaryjnemu. W przypadku potwierdzenia HPAI jaja znajdujące się w zakażonym gospodarstwie są usuwane zgodnie z procedurami określonymi przez Inspekcję Weterynaryjną. Nie należy zakładać, że ugotowanie jaj pochodzących od chorego ptaka pozwala bezpiecznie wykorzystać je w gospodarstwie. Do czasu uzyskania instrukcji od lekarza weterynarii trzeba wstrzymać ich wynoszenie i sprzedaż.
Inaczej wygląda sytuacja w przypadku jaj pochodzących ze zdrowych stad, znajdujących się pod odpowiednim nadzorem. Wirusy grypy ptaków są wrażliwe na wysoką temperaturę, dlatego prawidłowa obróbka termiczna skutecznie je unieszkodliwia. Ze względów bezpieczeństwa należy unikać spożywania surowych jaj oraz potraw zawierających niedogotowane produkty jajeczne. Szczególnej ostrożności wymaga bezpośredni kontakt z chorym drobiem, jego wydzielinami i zanieczyszczonymi powierzchniami, ponieważ właśnie takie sytuacje mogą stwarzać zagrożenie dla zdrowia człowieka.
Co zrobić, gdy w kurniku pojawią się podejrzane objawy?
Właściciel drobiu, który zauważy nagłe padnięcia, objawy nerwowe, duszność lub gwałtowny spadek nieśności, powinien niezwłocznie powiadomić powiatowego lekarza weterynarii albo najbliższego lekarza weterynarii. Zgłoszenie podejrzenia grypy ptaków jest obowiązkowe, dlatego nie należy czekać, aż podobne symptomy wystąpią u kolejnych zwierząt. Do czasu przybycia urzędowego lekarza weterynarii trzeba odizolować stado, ograniczyć dostęp osób postronnych oraz wstrzymać przemieszczanie ptaków i wynoszenie produktów z gospodarstwa. Nie wolno również samodzielnie wywozić padłych kur, ściółki ani innych potencjalnie skażonych materiałów, ponieważ mogłoby to doprowadzić do przeniesienia wirusa do kolejnych gospodarstw.
Źródła:
https://www.wetgiw.gov.pl/nadzor-weterynaryjny/objawy-ai-i-zgloszenie-podejrzenia
https://www.wetgiw.gov.pl/nadzor-weterynaryjny/likwidacja-ogniska-grypy-ptakow
https://www.wetgiw.gov.pl/nadzor-weterynaryjny/zasady-ochrony-drobiu-przed-grypa-ptakow
https://www.cdc.gov/bird-flu/prevention/food-safety.html
