Pszenica po kukurydzy to rozwiązanie stosowane w wielu gospodarstwach, szczególnie tam, gdzie kukurydza zajmuje dużą powierzchnię gruntów. Choć taki przedplon pozwala wykorzystać stanowisko pod kolejną uprawę, wiąże się również z pewnymi zagrożeniami. Największe problemy dotyczą późnego terminu siewu, dużej ilości resztek pożniwnych oraz zwiększonego ryzyka chorób grzybowych. Odpowiednie przygotowanie pola i wybór odmiany mogą jednak ograniczyć te trudności.
Czy można siać pszenicę po kukurydzy?
Pszenicę ozimą można wysiewać po kukurydzy, jednak nie jest to przedplon pozbawiony wad. Największe znaczenie ma termin zbioru, ponieważ kukurydza na ziarno często schodzi z pola dopiero w październiku, a niekiedy nawet w listopadzie. W rezultacie rolnik ma mniej czasu na przygotowanie stanowiska, a siew odbywa się później niż zalecają standardowe terminy agrotechniczne. Pszenica ozima po kukurydzy może słabiej rozkrzewić się przed zimą, zwłaszcza gdy jesień jest chłodna.
Drugim problemem są resztki pożniwne, które pozostają na polu po zbiorze kukurydzy. Łodygi, liście i fragmenty kolb rozkładają się stosunkowo wolno, a ich duża ilość może utrudniać równomierne umieszczenie nasion w glebie. Co ważniejsze, pozostałości kukurydzy mogą stanowić źródło grzybów z rodzaju Fusarium, odpowiedzialnych między innymi za fuzariozę kłosów pszenicy. Choroba ta obniża jakość i wielkość plonu, a w sprzyjających warunkach prowadzi również do zanieczyszczenia ziarna mykotoksynami, w tym deoksyniwalenolem (DON).
Mimo to, uprawa pszenicy ozimej po kukurydzy jest możliwa, jeżeli rolnik odpowiednio przygotuje stanowisko i uwzględni większe zagrożenie chorobami. Znaczenie ma także rodzaj zbieranej kukurydzy, ponieważ po kukurydzy na kiszonkę zwykle pozostaje mniej resztek, a pole jest wcześniej dostępne do uprawy. W przypadku kukurydzy ziarnowej konieczne bywa wykonanie dodatkowych zabiegów przygotowujących glebę.
Jak przygotować pole pod pszenicę po kukurydzy?
Pierwszym zadaniem jest równomierne rozdrobnienie i rozprowadzenie resztek pożniwnych. Duże fragmenty łodyg utrudniają pracę siewnika, natomiast pozostawienie skupisk słomy może powodować nierównomierne wschody. W systemie orkowym dokładne przykrycie pozostałości roślinnych ogranicza ilość materiału znajdującego się na powierzchni gleby, a tym samym może zmniejszyć presję niektórych patogenów. Przy uprawie bezorkowej szczególnie ważne jest dobre rozdrobnienie resztek oraz zastosowanie siewnika zdolnego do pracy w takich warunkach.
Po zbiorze kukurydzy trzeba ocenić wilgotność i zagęszczenie gleby. Ciężki sprzęt żniwny może pozostawiać koleiny oraz powodować nadmierne ugniatanie podłoża, zwłaszcza podczas mokrej jesieni. Wykonywanie zabiegów uprawowych na zbyt wilgotnym polu może dodatkowo pogorszyć jego strukturę. Lepiej więc dostosować technologię do rzeczywistych warunków niż za wszelką cenę przyspieszać przygotowanie stanowiska.
Jakie odmiany pszenicy siać po kukurydzy?
Właściwy dobór pszenicy ozimej powinien uwzględniać przede wszystkim tolerancję na opóźniony siew, wigor początkowy oraz zimotrwałość. Odmiany dobrze rozwijające system korzeniowy w chłodniejszych warunkach mają większe możliwości przygotowania się do zimy. Istotna jest również zdolność do krzewienia wiosennego, ponieważ późno wysiane rośliny często nie zdążą wytworzyć odpowiedniej liczby pędów jesienią. Przy wyborze należy ponadto zwrócić uwagę na odporność na fuzariozę kłosów.
Pomocne są wyniki doświadczeń prowadzonych przez Centralny Ośrodek Badania Odmian Roślin Uprawnych (COBORU). W doświadczeniu z opóźnionym terminem siewu przeprowadzonym w województwie świętokrzyskim w sezonie 2024/2025 dobrze plonowały między innymi odmiany LG Optimist, LG Mondial oraz KWS Lirum. Uzyskały one odpowiednio 109%, 106% i 106% plonu wzorca, jednak wyniki te dotyczą konkretnych warunków doświadczenia.
Wybierając materiał siewny, warto sprawdzić aktualną Listę Odmian Zalecanych dla swojego województwa. Odmiana powinna być dostosowana do rodzaju gleby, warunków klimatycznych oraz planowanego terminu siewu. W rejonach narażonych na silniejsze mrozy szczególnego znaczenia nabiera zimotrwałość, natomiast na polach z dużą ilością resztek kukurydzianych ważna jest również zdrowotność kłosa. Sam wysoki potencjał plonowania nie wystarczy, jeżeli roślina słabo znosi późny siew.
Kiedy siać pszenicę po zbiorze kukurydzy?
Optymalne terminy siewu pszenicy ozimej różnią się w zależności od regionu Polski, przy czym w wielu gospodarstwach przypadają na drugą połowę września i początek października. Po kukurydzy ziarnowej dotrzymanie tych terminów bywa niemożliwe, dlatego pszenicę wysiewa się niekiedy pod koniec października lub w listopadzie. Późny siew może ograniczyć rozwój jesienny roślin, ale nie oznacza automatycznie niepowodzenia uprawy. Duże znaczenie mają temperatura gleby, jej wilgotność oraz przebieg zimy.
Przy opóźnionym terminie często zaleca się zwiększenie obsady nasion w porównaniu z siewem optymalnym. Przykładowo w doświadczeniach COBORU z późnym siewem zwiększano obsadę o 50 ziaren na metr kwadratowy. Nie jest to jednak uniwersalna dawka dla każdego pola, ponieważ normę należy dostosować do odmiany, zdolności kiełkowania i warunków glebowych. Zbyt gęsty łan może zwiększać ryzyko chorób i wylegania, dlatego nie należy automatycznie stosować maksymalnej obsady.
Na co należy uważać podczas ochrony pszenicy po kukurydzy?
Największej uwagi wymaga fuzarioza kłosów, której ryzyko może wzrastać po kukurydzy. Szczególnie niebezpieczna jest wilgotna pogoda w okresie kwitnienia pszenicy, ponieważ sprzyja infekcjom powodowanym przez grzyby Fusarium. W gospodarstwach stosujących takie następstwo roślin należy więc regularnie obserwować plantację i uwzględnić zagrożenie podczas planowania ochrony fungicydowej. Ewentualny zabieg powinien być wykonany środkiem dopuszczonym do stosowania w pszenicy, zgodnie z jego etykietą.
Ważne jest również odpowiednie zaprawienie materiału siewnego, które ogranicza zagrożenie wybranymi chorobami przenoszonymi przez nasiona i glebę. Trzeba pamiętać, że zaprawa nie zabezpiecza kłosów przed fuzariozą występującą w okresie kwitnienia. Skuteczna ochrona wymaga zatem połączenia odpowiedniego płodozmianu, właściwej agrotechniki, doboru odmiany i monitorowania warunków pogodowych. Przy silnej presji chorób korzystniejszym rozwiązaniem może być zmiana następstwa roślin niż coroczne wysiewanie pszenicy bezpośrednio po kukurydzy.
Źródła:
https://www.ior.poznan.pl/2246%2Cpszenica
https://coboru.gov.pl/PlikiWynikow/43_2026_IN_1_.pdf
https://pnwhandbooks.org/node/3705/print
