Koszt żywienia stanowi znaczną część wydatków związanych z produkcją trzody chlewnej, dlatego zużycie paszy ma bezpośredni wpływ na opłacalność tuczu. Nie da się jednak wskazać jednej wartości właściwej dla każdego gospodarstwa. Znaczenie mają między innymi masa początkowa zwierzęcia, genetyka, skład mieszanki, zdrowotność stada, temperatura w chlewni oraz sposób zadawania paszy. Można natomiast oszacować, ile kilogramów mieszanki potrzeba, aby tucznik osiągnął masę około 100 kg.
Ile paszy zjada tucznik do osiągnięcia 100 kg?
Najłatwiej wykonać obliczenie na podstawie przyrostu masy ciała oraz współczynnika wykorzystania paszy FCR. Informuje on, ile kilogramów paszy zwierzę zużywa na kilogram przyrostu masy ciała. W dobrze prowadzonym tuczu wartość ta może znajdować się w okolicach 2,5 do 3 kg paszy na kilogram przyrostu, choć rzeczywiste wyniki gospodarstw mogą być zarówno lepsze, jak i wyraźnie gorsze.
Jeżeli tucz rozpoczyna się od warchlaka ważącego 30 kg, a celem jest osiągnięcie 100 kg, zwierzę musi przybrać około 70 kg. Przy zużyciu 2,7 kg mieszanki na kilogram przyrostu daje to około 189 kg paszy. Przy FCR równym 3 wynik wzrasta do około 210 kg.
W praktyce można więc przyjąć, że od masy około 30 kg do osiągnięcia 100 kg tucznik może zużyć mniej więcej 180 do ponad 210 kg pełnoporcjowej paszy. Jest to jednak orientacyjny przedział, a nie gwarantowany wynik. W słabszych warunkach zużycie może być większe.
Trzeba też zwracać uwagę na punkt rozpoczęcia obliczeń. Stwierdzenie, że świnia potrzebuje około 200 kg paszy do osiągnięcia 100 kg, będzie oznaczało coś zupełnie innego, gdy liczymy od 30-kilogramowego warchlaka, niż gdy uwzględniamy żywienie zwierzęcia od znacznie niższej masy.
Ile paszy potrzeba na 1 kg przyrostu tucznika?
Wskaźnik FCR jest jednym z najważniejszych parametrów pozwalających ocenić efektywność żywienia. Jeżeli wynosi 2,6, oznacza to, że do uzyskania jednego kilograma przyrostu masy ciała wykorzystano średnio 2,6 kg paszy.
Różnica pozornie niewielka może mieć ogromne znaczenie w skali całego stada. Przy przyroście 70 kg tucznik z FCR 2,6 zużyje teoretycznie około 182 kg paszy. Przy wyniku 3,1 będzie to już około 217 kg. Różnica na jednej sztuce wynosi około 35 kg.
Przy 100 tucznikach daje to około 3,5 tony dodatkowej mieszanki. Im droższe są komponenty paszowe, tym mocniej pogorszenie wykorzystania paszy wpływa na wynik ekonomiczny produkcji.
Nie powinno się jednak analizować wyłącznie FCR. Bardzo dobre wykorzystanie paszy przy niewielkich dziennych przyrostach może oznaczać wydłużenie tuczu, a wraz z nim wzrost części pozostałych kosztów.
Ile paszy dziennie zjada tucznik?
Pobranie mieszanki zwiększa się wraz z masą zwierzęcia. Mniejszy warchlak będzie potrzebował zdecydowanie mniej pokarmu niż świnia zbliżająca się do końca tuczu. Dlatego nie należy mnożyć jednej dziennej dawki przez liczbę dni utrzymywania zwierzęcia.
W początkowym okresie tuczu pobranie może wynosić w przybliżeniu około 1,5 do 2 kg paszy dziennie na sztukę. Wraz ze wzrostem świń ilość ta zwiększa się i w późniejszym okresie może przekraczać 2,5 kg, a u większych zwierząt dochodzić w okolice 3 kg dziennie lub więcej. Wiele zależy od systemu żywienia, koncentracji energii w mieszance, genetyki i warunków środowiskowych.
Istotne jest nie tylko to, ile zwierzę może zjeść, ale czy pobranie odpowiada jego potrzebom. Nagły spadek zainteresowania paszą może wskazywać na problemy zdrowotne, pogorszenie jakości mieszanki, brak wody albo niewłaściwe warunki w chlewni.
Regularne kontrolowanie pobrania jest więc jednym z prostszych sposobów obserwowania stada.
Ile trwa tucz do 100 kg?
Czas potrzebny do osiągnięcia docelowej masy zależy przede wszystkim od masy początkowej i dziennych przyrostów. Jeżeli zwierzę zaczyna tucz przy 30 kg i musi uzyskać kolejne 70 kg, przy średnim przyroście 800 g dziennie potrzebuje teoretycznie około 88 dni.
Przy przyroście 900 g dziennie ten sam wzrost masy zajmie około 78 dni. Są to proste obliczenia, które nie uwzględniają wszystkich zmian zachodzących podczas tuczu, ale dobrze pokazują znaczenie tempa wzrostu.
W gospodarstwie warto regularnie ważyć reprezentatywną grupę zwierząt. Bez kontroli masy trudno stwierdzić, czy tucz przebiega zgodnie z planem. Sam wygląd świń może być mylący, szczególnie przy dużych grupach.
Dane dotyczące przyrostów można następnie zestawić z ilością zużytej mieszanki. Pozwala to znacznie dokładniej ocenić rzeczywistą efektywność żywienia.
Dlaczego starsze tuczniki wykorzystują paszę gorzej?
Efektywność wykorzystania pokarmu zmienia się wraz z wiekiem i masą świń. Młodsze zwierzęta dużą część pobranych składników wykorzystują do intensywnego wzrostu. W późniejszym okresie zwiększa się zapotrzebowanie związane z utrzymaniem organizmu, a zmiany w składzie przyrostu mogą pogarszać wykorzystanie paszy.
Oznacza to, że kilogram przyrostu u cięższego tucznika może wymagać większej ilości mieszanki niż na wcześniejszym etapie. Z tego względu nie powinno się zakładać stałego FCR dla każdego tygodnia tuczu.
Ma to również znaczenie przy podejmowaniu decyzji o masie sprzedaży. Dalsze utrzymywanie ciężkich świń może oznaczać coraz większe zużycie paszy na kolejny kilogram przyrostu.
Opłacalność trzeba jednak liczyć z uwzględnieniem aktualnych cen żywca, wymagań odbiorcy i kosztów produkcji, a nie wyłącznie ilości zużytej mieszanki.
Jaka pasza dla tucznika daje dobre przyrosty?
Mieszanka powinna być dostosowana do aktualnej masy i potrzeb zwierząt. Stosowanie jednej receptury przez cały okres tuczu jest rozwiązaniem prostym, ale nie zawsze pozwala najlepiej wykorzystać potencjał świń.
W żywieniu fazowym skład mieszanki zmienia się wraz ze wzrostem zwierząt. Młodsze świnie mają inne wymagania dotyczące między innymi aminokwasów i koncentracji składników pokarmowych niż tuczniki znajdujące się w końcowej fazie produkcji.
Szczególne znaczenie ma odpowiednie pokrycie zapotrzebowania na energię i aminokwasy, w tym lizynę. Sam wysoki poziom białka ogólnego nie oznacza jeszcze, że mieszanka jest właściwie zbilansowana.
W przypadku przygotowywania paszy we własnym gospodarstwie receptura powinna uwzględniać rzeczywistą wartość stosowanych zbóż i pozostałych komponentów. Ich skład może się różnić zależnie od odmiany, jakości i warunków zbioru.
Woda ma ogromny wpływ na pobranie paszy
Nawet dobrze przygotowana mieszanka nie zapewni oczekiwanych rezultatów, jeżeli zwierzęta mają utrudniony dostęp do wody. Świnie powinny mieć możliwość korzystania z czystej wody w ilości odpowiadającej ich potrzebom.
Problemem może być nie tylko całkowity brak wody. Zbyt mały przepływ w poidle również ogranicza jej pobranie. W efekcie zwierzęta mogą mniej jeść, wolniej rosnąć i potrzebować więcej czasu na osiągnięcie wymaganej masy.
Warto więc regularnie sprawdzać poidła. Kontrola powinna obejmować ich działanie, czystość oraz rzeczywisty przepływ, szczególnie w okresach wysokiej temperatury.
Nagłe pogorszenie wyników całej grupy powinno skłonić do sprawdzenia zarówno systemu zadawania paszy, jak i instalacji wodnej.
Temperatura w chlewni może zwiększyć zużycie mieszanki
Warunki środowiskowe mają duży wpływ na wyniki tuczu. Przy zbyt niskiej temperaturze część energii pobranej z paszy musi zostać wykorzystana na utrzymanie temperatury ciała zamiast na wzrost.
Z kolei podczas upałów świnie często ograniczają pobieranie pokarmu. Może to prowadzić do zmniejszenia dziennych przyrostów i wydłużenia okresu tuczu. Szczególnie ciężkie zwierzęta są wrażliwe na stres cieplny.
Znaczenie mają również wentylacja, wilgotność, przeciągi i obsada. Niewłaściwy mikroklimat może sprawić, że nawet bardzo dobra mieszanka nie przełoży się na oczekiwane wyniki produkcyjne.
Kontrola środowiska powinna więc być traktowana jako element zarządzania żywieniem, a nie całkowicie odrębne zagadnienie.
Ile kosztuje wykarmienie tucznika do 100 kg?
Znając zużycie mieszanki, można szybko oszacować koszt. Załóżmy, że od 30 do 100 kg zwierzę zużyje 195 kg paszy. Jeżeli kilogram mieszanki kosztuje 1,50 zł, daje to około 292,50 zł kosztu paszy przypadającego na jedną sztukę w analizowanym okresie.
Przy cenie 1,70 zł za kilogram będzie to już około 331,50 zł. Różnica wynosi 39 zł na jednym tuczniku, a przy 100 sztukach daje 3900 zł.
Takie obliczenie jest oczywiście uproszczone. Cena mieszanki może zmieniać się w trakcie tuczu, szczególnie gdy wykorzystywane są różne receptury dla poszczególnych etapów produkcji.
Do pełnego kosztu wyprodukowania tucznika trzeba doliczyć między innymi zakup warchlaka, energię, wodę, opiekę weterynaryjną, pracę, ściółkę w odpowiednim systemie utrzymania oraz pozostałe koszty gospodarstwa.
Jak policzyć rzeczywiste zużycie paszy w gospodarstwie?
Najbardziej miarodajne wyniki uzyskuje się na podstawie danych z własnego stada. Potrzebna jest masa zwierząt na początku okresu, masa na końcu oraz ilość mieszanki rzeczywiście zużytej przez daną grupę.
Jeżeli 100 świń rozpoczyna tucz przy średniej masie 30 kg, a kończy przy 100 kg, łączny przyrost wynosi 7000 kg. Jeśli w tym czasie grupa zużyła 19 ton paszy, FCR wyniesie około 2,71 kg paszy na kilogram przyrostu.
W kalkulacji trzeba uwzględnić straty. Pasza wysypana z karmideł nie została wykorzystana do wzrostu zwierząt, ale nadal została kupiona lub wyprodukowana i zwiększa koszt tuczu.
Regularne prowadzenie takich obliczeń pozwala zauważyć pogorszenie wyników znacznie wcześniej niż analiza samego rachunku za mieszanki.
Jak ograniczyć straty paszy podczas tuczu?
Część mieszanki może być marnowana przy niewłaściwie ustawionych karmidłach. Jeżeli pasza łatwo wysypuje się na posadzkę, rzeczywiste zużycie na kilogram przyrostu rośnie, chociaż zwierzęta wcale nie pobierają jej więcej.
Karmidła powinny być regularnie kontrolowane i dostosowane do wielkości świń. Trzeba również sprawdzać, czy wszystkie zwierzęta mają swobodny dostęp do pokarmu i czy w grupie nie występuje nadmierna konkurencja.
Znaczenie ma jakość przechowywania komponentów. Zawilgocone, spleśniałe lub zanieczyszczone ziarno nie powinno trafiać do karmienia. Należy także ograniczać obecność szkodników w magazynach.
Kilka procent ograniczonych strat może przynieść zauważalną oszczędność, gdy w ciągu roku przez gospodarstwo przechodzi wiele grup tuczników.
Czy 200 kg paszy na tucznika to dobry wynik?
Taka wartość może być rozsądnym punktem orientacyjnym, jeżeli mówimy o wzroście zwierzęcia mniej więcej od 30 do 100 kg. Sama liczba bez informacji o masie początkowej nie mówi jednak wystarczająco dużo.
Przy przyroście 70 kg zużycie 200 kg mieszanki oznacza FCR na poziomie około 2,86. Gdyby jednak tyle samo paszy zużyło zwierzę, które zwiększyło masę tylko o 55 kg, wskaźnik wyniósłby około 3,64 i ocena wyniku byłaby zupełnie inna, dlatego warto przestać patrzeć wyłącznie na liczbę kilogramów paszy przypadającą na jedną świnię. Znacznie bardziej użyteczne jest zestawienie zużycia z uzyskanym przyrostem.
W gospodarstwie liczy się ostatecznie nie to, czy tucznik zjadł dokładnie 180, 200 czy 220 kg mieszanki, ale ile paszy potrzebował na wyprodukowanie kilograma przyrostu i jaki był koszt tego wyniku. Regularne ważenie świń, kontrolowanie zużycia mieszanek oraz obserwacja zdrowotności stada pozwalają znacznie precyzyjniej ocenić efektywność tuczu niż opieranie się wyłącznie na wartościach orientacyjnych.
Źródło: www.zycierolnika.pl
