Łubin uprawiany na ziarno powinien trafić do gleby możliwie wcześnie, gdy tylko pole nadaje się do wykonania siewu. Roślina dobrze znosi krótkotrwałe wiosenne ochłodzenie, natomiast opóźnienie prac zwiększa ryzyko nierównych wschodów, suszy w okresie kwitnienia oraz późniejszego dojrzewania. Sam termin nie wystarczy jednak do uzyskania dobrego plonu. Znaczenie mają również gatunek łubinu, jakość materiału siewnego, odczyn gleby, obsada i właściwa głębokość umieszczenia nasion.
Kiedy siać łubin z nasion?
Łubin wąskolistny, żółty i biały uprawiane na nasiona wysiewa się wczesną wiosną. Najczęściej odpowiedni termin przypada od drugiej połowy marca do pierwszej dekady kwietnia. Nie należy jednak kierować się wyłącznie datą w kalendarzu. Pole musi być dostatecznie obeschnięte, aby przejazd maszyn nie powodował ugniatania i mazania gleby.
Dla łubinu wąskolistnego COBORU podaje optymalny termin od 20 marca do 10 kwietnia. W tym okresie gleba zwykle zachowuje jeszcze zapas wilgoci po zimie, a rośliny mogą zbudować silny system korzeniowy przed nadejściem suchszej części wiosny.
W cieplejszych rejonach kraju i na lżejszych stanowiskach siew może rozpocząć się wcześniej. Na północnym wschodzie, terenach podmokłych lub w chłodniejszych lokalizacjach trzeba czasem poczekać kilka dni dłużej. Nie warto jednak zwlekać tylko dlatego, że prognozowane są niewielkie przymrozki. Łubin kiełkuje w stosunkowo niskiej temperaturze, a młode rośliny są bardziej odporne na wiosenne ochłodzenie niż na późniejszy niedobór wody.
Późny siew może skrócić okres wegetacji, osłabić rozwój korzeni i zwiększyć ryzyko, że kwitnienie przypadnie na wysokie temperatury oraz suszę. Może także przesunąć dojrzewanie nasion, co utrudnia zbiór i zwiększa podatność plantacji na nierównomierne zasychanie.
Jaki łubin siać?
Odpowiedź na pytanie Jaki łubin siać zależy przede wszystkim od rodzaju gleby, jej odczynu, dostępności wody oraz planowanego wykorzystania ziarna. W Polsce uprawia się głównie łubin wąskolistny, żółty i biały.
Łubin wąskolistny jest najczęściej wybierany na gleby lekkie i średnie. Ma większy potencjał plonowania niż łubin żółty, a jednocześnie niższe wymagania niż łubin biały. Najlepiej radzi sobie przy odczynie około pH 6,0–6,5. COBORU wskazuje dla niego średnie do małych wymagania glebowe.
Łubin żółty nadaje się na najsłabsze, lekkie i kwaśniejsze stanowiska, na których inne rośliny bobowate mogą plonować zawodnie. Ma jednak niższy potencjał plonowania i większą wrażliwość na niekorzystny przebieg pogody w okresie kwitnienia. Nie powinien być wysiewany na świeżo wapnowanej glebie.
Łubin biały potrzebuje lepszego stanowiska, zasobniejszej gleby i dłuższego okresu wegetacji. Tworzy duże nasiona i może plonować wysoko, ale dojrzewa później. COBORU wskazuje dla niego średnie wymagania glebowe oraz optymalny odczyn w granicach pH 5,6–6,5.
Przy wyborze odmiany należy sprawdzić jej podatność na wyleganie, termin dojrzewania, zawartość alkaloidów, odporność na choroby i przydatność do warunków danego regionu. Aktualne Listy Odmian Zalecanych są publikowane osobno dla województw, dlatego pomagają dobrać odmianę sprawdzoną w miejscowych doświadczeniach.
Jakie stanowisko wybrać pod łubin?
Najlepszym przedplonem dla łubinu są zboża. Rośliny nie powinno się wysiewać bezpośrednio po innych bobowatych, ponieważ zwiększa to presję chorób, szkodników i patogenów glebowych. Na tym samym polu łubin powinien pojawiać się zwykle nie częściej niż raz na cztery lub pięć lat.
Stanowisko musi być wolne od chwastów wieloletnich, ponieważ łubin początkowo rośnie wolno i łatwo przegrywa konkurencję o wodę oraz światło. Szczególnie problematyczne mogą być perz, ostrożeń, komosa, przytulia i samosiewy rzepaku.
Gleba powinna być przepuszczalna, bez zastoisk wody. Łubin rozwija palowy system korzeniowy, ale źle znosi podmoknięcie i silne zagęszczenie warstwy ornej. Na polu z podeszwą płużną korzenie nie mogą swobodnie rosnąć w głąb, przez co roślina słabiej korzysta z wilgoci znajdującej się w niższych warstwach.
Wapnowania nie należy wykonywać bezpośrednio przed łubinem, zwłaszcza żółtym. Zbyt wysoki odczyn i świeże wapnowanie mogą ograniczać pobieranie niektórych składników oraz pogarszać rozwój roślin. Zabieg najlepiej zaplanować pod wcześniejszy przedplon.
Jak przygotować pole przed siewem?
Uprawa przedsiewna powinna zatrzymać wodę w glebie i przygotować równe, umiarkowanie zagęszczone łoże siewne. Wiosną należy ograniczyć liczbę przejazdów. Każdy dodatkowy zabieg przy suchej pogodzie przyspiesza utratę wilgoci z wierzchniej warstwy.
Po orce zimowej zazwyczaj wystarcza włókowanie lub zastosowanie agregatu uprawowego. Gleba nie może być zbyt rozpylona. Drobna, pylasta warstwa łatwo zaskorupia się po intensywnym deszczu, co utrudnia przebicie się dużych liścieni na powierzchnię.
Nasiona powinny spocząć na stabilnym podłożu i zostać przykryte luźniejszą warstwą ziemi. Nierówne pole prowadzi do różnej głębokości siewu, a w konsekwencji do rozciągniętych w czasie wschodów. Taka plantacja nierówno dojrzewa i jest trudniejsza do ochrony oraz zbioru.
Jeżeli pole zostało dobrze wyrównane jesienią, wiosenna uprawa może być bardzo płytka. Nie należy wjeżdżać na ziemię zbyt mokrą, ponieważ powstałych brył i kolein trudno pozbyć się bez kolejnych przejazdów.
Jak wysiać łubin na ziarno?
Do siewu należy używać zdrowego materiału o wysokiej zdolności kiełkowania i znanej masie tysiąca nasion. Ustalenie dawki wyłącznie na podstawie liczby kilogramów może prowadzić do zbyt małej albo nadmiernej obsady, ponieważ wielkość nasion różni się między gatunkami, odmianami i partiami.
Normę wysiewu oblicza się na podstawie planowanej liczby roślin, masy tysiąca nasion, zdolności kiełkowania i czystości materiału. Orientacyjna ilość dla łubinu wąskolistnego wynosi około 170 kg/ha, ale rzeczywista dawka może być wyraźnie inna. COBORU zaleca zwykle około 100 nasion na metr kwadratowy dla odmian niesamokończących i około 120 dla form samokończących.
Łubin wąskolistny wysiewa się najczęściej na głębokość 3–4 cm, w rzędach oddalonych o około 15–20 cm. Zbyt płytko umieszczone nasiona mogą trafić do suchej warstwy i być wyjadane przez ptaki. Zbyt głęboki siew opóźnia wschody, osłabia siewki i zwiększa ryzyko ich zamierania.
Prędkość siewnika powinna umożliwiać utrzymanie jednakowej głębokości. Pośpiech na nierównym polu powoduje podskakiwanie redlic i pozostawianie części nasion blisko powierzchni. Przed rozpoczęciem pracy należy wykonać próbę kręconą, sprawdzić drożność przewodów oraz kontrolować rzeczywiste zużycie materiału.
Czy nasiona łubinu trzeba szczepić?
Łubin współpracuje z bakteriami brodawkowymi, które umożliwiają mu korzystanie z azotu atmosferycznego. Jeżeli dany gatunek nie był długo uprawiany na polu, warto zastosować odpowiednią szczepionkę bakteryjną przeznaczoną do łubinu. COBORU uwzględnia szczepienie nasion w zaleceniach agrotechnicznych dla łubinu wąskolistnego.
Preparat należy przechowywać i stosować zgodnie z instrukcją producenta. Bakterie są żywymi organizmami, dlatego szkodzi im wysoka temperatura, przesuszenie i bezpośrednie promieniowanie słoneczne. Zaprawione nasiona powinny zostać możliwie szybko wysiane.
Trzeba też sprawdzić zgodność szczepionki z zaprawą fungicydową. Nie wszystkie preparaty można mieszać bezpośrednio. Niekiedy zaprawę chemiczną stosuje się wcześniej, a szczepienie wykonuje bezpośrednio przed siewem.
Prawidłowe brodawkowanie można ocenić po wykopaniu kilku roślin. Aktywne brodawki po przecięciu mają zwykle różowe lub czerwonawe wnętrze. Brak brodawek może oznaczać nieodpowiednią szczepionkę, niekorzystny odczyn, przesuszenie albo obumarcie bakterii przed siewem.
Jak uprawiać łubin na nasiona?
Łubin nie wymaga nawożenia azotem, jeśli prawidłowo współpracuje z bakteriami brodawkowymi. Podanie dużej dawki tego składnika może osłabić tworzenie brodawek i pobudzić nadmierny rozwój części nadziemnej. COBORU podaje dla łubinu wąskolistnego zerową dawkę azotu oraz nawożenie fosforem i potasem zależne od zasobności gleby.
Fosfor i potas najlepiej uzupełniać według wyników analizy gleby. Orientacyjne zalecenia dla łubinu wąskolistnego wynoszą przeciętnie 20–40 kg P₂O₅ oraz 30–40 kg K₂O na hektar, ale na ubogim stanowisku potrzeby mogą być większe.
Bardzo ważna jest ochrona przed chwastami. Łubin długo nie zakrywa międzyrzędzi, dlatego zachwaszczenie w pierwszych tygodniach może mocno ograniczyć liczbę strąków. Program ochrony należy dopasować do gatunku łubinu, odmiany, typu gleby i aktualnie dopuszczonych środków. Etykietę preparatu trzeba sprawdzać przed każdym zastosowaniem, ponieważ zakres rejestracji może się zmieniać.
Plantację należy regularnie kontrolować pod kątem antraknozy, fuzarioz, mszyc, oprzędzików i uszkodzeń powodowanych przez zwierzynę. Szczególnie groźna może być antraknoza, która prowadzi do skręcania pędów, powstawania nekroz i zamierania fragmentów roślin.
Jak dbać o plantację łubinu w czasie kwitnienia?
W okresie kwitnienia łubin jest wrażliwy na suszę i wysoką temperaturę. Niedobór wody może prowadzić do zrzucania kwiatów i młodych strąków. Rolnik nie ma wpływu na pogodę, ale może ograniczyć ryzyko przez wczesny siew i właściwe przygotowanie gleby, które pozwalają lepiej wykorzystać zimowy zapas wilgoci.
Nie należy wjeżdżać na plantację bez potrzeby. Uszkodzone pędy łatwiej porażają choroby, a ślady przejazdu pozostają widoczne aż do zbioru. Zabiegi ochronne powinny być wykonywane w warunkach ograniczających znoszenie cieczy i zgodnie z zasadami ochrony owadów zapylających.
Łubin jest samopylny, lecz kwiaty są odwiedzane przez owady. Środki ochrony mogą być stosowane wyłącznie zgodnie z etykietą, z zachowaniem wymaganych godzin i okresów prewencji.
Kiedy zbierać łubin na nasiona?
Zbiór rozpoczyna się, gdy większość strąków zbrązowieje, nasiona stwardnieją i osiągną odpowiednią wilgotność. Nie należy czekać bez końca na pełne zaschnięcie wszystkich roślin, ponieważ najwcześniej dojrzałe strąki mogą pękać, a nasiona osypywać się na ziemię.
Łubin wąskolistny zazwyczaj dojrzewa bardziej równomiernie niż formy silnie rozgałęziające się. Odmiany samokończące często łatwiej przygotować do jednoetapowego zbioru, ponieważ mają bardziej wyrównaną wysokość i termin dojrzewania.
Kombajn trzeba ustawić tak, aby ograniczyć rozbijanie i pękanie nasion. Zbyt wysokie obroty bębna omłotowego powodują uszkodzenia, które zmniejszają wartość paszową i zdolność kiełkowania materiału przeznaczonego do kolejnego siewu. Wysokość hedera należy prowadzić możliwie nisko, ale bez pobierania nadmiernej ilości gleby i kamieni.
Po zbiorze ziarno trzeba oczyścić i w razie potrzeby dosuszyć. Wilgotny łubin szybko się zagrzewa, traci jakość i może pleśnieć. Nasiona przeznaczone do siewu powinny być przechowywane w suchym, chłodnym i przewiewnym miejscu, z zabezpieczeniem przed szkodnikami magazynowymi.
Źródło: www.zycierolnika.pl
