Kozy mają opinię zwierząt, które potrafią zjeść niemal wszystko, co znajdzie się w ich zasięgu. W rzeczywistości są dość wybredne, chętnie próbują różnych roślin i często skubią przedmioty z ciekawości, ale nie oznacza to, że każdy pokarm jest dla nich bezpieczny. Właściciel powinien wiedzieć, czego kozie nie podawać i jakie rośliny mogą powodować zatrucie.
Czy kozy jedzą wszystko?
Takie przekonanie wzięło się przede wszystkim z ich sposobu poznawania otoczenia. Kozy bardzo często chwytają pyskiem liście, gałązki, ubrania, sznurki czy fragmenty wyposażenia zagrody. Nie zawsze oznacza to jednak, że zamierzają dany przedmiot połknąć. Pysk i wargi służą im również do sprawdzania tego, co znajduje się w pobliżu.
W naturalnych warunkach chętnie wybierają liście, młode pędy, zioła, chwasty i fragmenty krzewów. Nie są więc typowymi zwierzętami, które przez cały dzień zjadają wyłącznie niską trawę. Często interesują je rośliny rosnące wyżej, dlatego bez większego problemu obgryzają krzewy czy nisko położone gałęzie drzew.
Nie można jednak zakładać, że koza instynktownie rozpozna każdą trującą roślinę. Zwierzę może spróbować czegoś szkodliwego, zwłaszcza jeżeli ma ograniczony dostęp do odpowiedniego pokarmu, znajdzie się na nowym terenie albo toksyczna roślina zostanie zmieszana z sianem lub inną paszą.
Co powinno stanowić podstawę żywienia kozy?
Najważniejszym elementem żywienia jest dobrej jakości pasza objętościowa. W zależności od sposobu utrzymania może to być pastwisko, zielonka oraz siano. Włóknista pasza jest szczególnie ważna dla prawidłowej pracy żwacza, ponieważ koza jest przeżuwaczem.
Dostęp do czystej wody powinien być stały. Zwierzę potrzebuje jej niezależnie od pory roku, a zapotrzebowanie może zwiększać się między innymi podczas upałów, laktacji czy przy żywieniu suchą paszą. W gospodarstwach stosuje się również odpowiednie mieszanki mineralne przeznaczone dla kóz.
Pasze treściwe mogą być elementem żywienia, ale ich ilość należy dostosować do wieku, masy ciała, kondycji, produkcji mleka i pozostałej dawki pokarmowej. Nadmierne podawanie zbóż lub innych łatwo fermentujących produktów może zaburzyć pracę żwacza i prowadzić do poważnych problemów trawiennych.
Dlaczego koza próbuje rzeczy, których nie powinna jeść?
Ciekawość jest naturalną częścią zachowania tych zwierząt. Młode kozy szczególnie chętnie sprawdzają pyskiem nowe przedmioty, ale podobnie zachowują się również dorosłe osobniki. Dlatego na wybiegu nie powinny znajdować się plastikowe worki, folie, sznurki, fragmenty opakowań ani inne odpady.
Niebezpieczne jest przekonanie, że skoro koza zainteresowała się określonym przedmiotem, musi on nadawać się do jedzenia. Fragment folii czy sznurka może zostać przypadkowo połknięty i spowodować problemy w przewodzie pokarmowym.
Zagrożenie stanowią również resztki jedzenia wyrzucane w pobliżu ogrodzenia. Zwierzęta mogą mieć do nich łatwy dostęp, a przypadkowe produkty nie muszą być odpowiednie dla przeżuwaczy. Bezpieczniej jest kontrolować sposób żywienia niż pozwalać kozie samodzielnie wybierać spośród odpadków.
Co jest trujące dla kozy?
Niektóre rośliny zawierają substancje mogące powodować zaburzenia ze strony układu pokarmowego, nerwowego albo krążenia. Ryzyko zależy od gatunku rośliny, spożytej ilości, masy zwierzęcia oraz tego, czy roślina była świeża, wysuszona lub stanowiła część paszy.
Do roślin szczególnie niebezpiecznych zalicza się między innymi cis. Jego części zawierają toksyczne związki, a zatrucie może mieć bardzo gwałtowny przebieg. Z tego powodu gałęzie cisu po przycinaniu żywopłotu nigdy nie powinny trafiać na wybieg ani do miejsca, do którego mają dostęp zwierzęta.
Niebezpieczne mogą być również niektóre gatunki rododendronów i azalii. Zawarte w nich substancje mogą wywoływać między innymi ślinienie, zaburzenia trawienne, osłabienie oraz problemy z pracą serca. Szczególną ostrożność należy zachować w gospodarstwach sąsiadujących z ogrodami ozdobnymi.
Zagrożenie mogą stanowić również złotokap, oleander czy niektóre części roślin z rodzaju Prunus, zwłaszcza zwiędłe liście części gatunków. Nie warto więc wrzucać na wybieg przypadkowych gałęzi po przycinaniu drzew i krzewów, jeśli nie ma pewności, że są bezpieczne dla kóz.
Czy ziemniaki i warzywa można podawać kozie?
Warzywa mogą stanowić niewielki dodatek do diety, ale nie powinny zastępować odpowiednio zbilansowanej paszy. Bezpieczniej podawać produkty znane i dobrej jakości, bez oznak pleśni, gnicia czy fermentacji.
Szczególną ostrożność trzeba zachować przy ziemniakach. Zielone bulwy oraz kiełki mogą zawierać zwiększone ilości glikoalkaloidów, dlatego nie należy traktować ich jako bezpiecznego odpadu paszowego. Podobna zasada dotyczy produktów zepsutych lub pokrytych pleśnią, które powinny zostać całkowicie wyłączone z żywienia.
Nie należy też podawać dużych ilości przypadkowych warzyw tylko dlatego, że zwierzę chętnie je zjada. Nagła zmiana diety może zaburzyć fermentację w żwaczu, dlatego wszelkie dodatki warto wprowadzać rozsądnie i stopniowo.
Czy koza może jeść chleb?
Pieczywo nie powinno stanowić podstawowego pokarmu dla kóz. Zawiera dużo łatwo dostępnych węglowodanów i podawane w większej ilości może zaburzyć pracę żwacza. Szczególnie niebezpieczne jest pozostawienie całego worka chleba w miejscu, do którego zwierzę ma swobodny dostęp.
Jeszcze większym problemem jest pieczywo spleśniałe. Pleśń może wytwarzać toksyczne substancje, dlatego zepsuty chleb nie nadaje się do karmienia zwierząt. To samo dotyczy innych produktów, na których widoczne są oznaki psucia.
Jeżeli zwierzę otrzymuje dodatkowe smakołyki, powinny być one podawane w małych ilościach i nie mogą wypierać siana, zielonki ani właściwie dobranej paszy. Z punktu widzenia zdrowia kozy ważniejsza od urozmaicania jadłospisu jest stabilna praca układu pokarmowego.
Uważaj na odpady z ogrodu
Przycinanie drzew i krzewów często kończy się powstaniem dużej ilości gałęzi, dlatego właścicielowi może wydawać się, że wrzucenie ich kozom jest dobrym sposobem na zagospodarowanie odpadów. Takie działanie jest bezpieczne wyłącznie wtedy, gdy dokładnie wiadomo, z jakiego gatunku pochodzą rośliny.
W ogrodach rośnie wiele gatunków ozdobnych, których kozy nie powinny zjadać. Niebezpieczeństwo zwiększa się, gdy gałązki zostaną wrzucone razem w jednym stosie, ponieważ zwierzę nie ma możliwości bezpiecznego rozpoznania każdego gatunku.
Podobną ostrożność warto zachować przy skoszonej roślinności z nieznanego terenu. Materiał przeznaczony na paszę powinien pochodzić z miejsca, w którym można kontrolować występowanie roślin szkodliwych.
Jak rozpoznać zatrucie u kozy?
Objawy mogą być bardzo różne w zależności od rodzaju toksyny. Niepokój powinny wzbudzić między innymi silne ślinienie, biegunka, wzdęcie, brak apetytu, osłabienie, drżenia mięśni, problemy z utrzymaniem równowagi, duszność albo nagłe nietypowe zachowanie.
W przypadku niektórych trucizn objawy pojawiają się szybko, dlatego nie warto czekać na samoistną poprawę. Jeżeli istnieje podejrzenie, że zwierzę zjadło trującą roślinę lub inny niebezpieczny produkt, należy skontaktować się z lekarzem weterynarii.
Jeśli to możliwe, warto zachować próbkę rośliny lub produktu, który mógł zostać zjedzony. Może to pomóc w ustaleniu przyczyny zatrucia. Nie należy samodzielnie podawać przypadkowych leków ani domowych środków bez konsultacji ze specjalistą.
Jak zabezpieczyć wybieg przed niebezpiecznym jedzeniem?
Najlepiej regularnie kontrolować teren, na którym przebywają zwierzęta. Szczególną uwagę warto zwracać na rośliny rosnące przy ogrodzeniu, ponieważ kozy potrafią sięgać po gałęzie znajdujące się po drugiej stronie płotu.
Z wybiegu należy usuwać odpady, folie, sznurki oraz pozostałości materiałów budowlanych. Trzeba również zadbać o zabezpieczenie magazynu paszowego, ponieważ koza, która dostanie się do worka ze zbożem, może w krótkim czasie zjeść ilość znacznie przekraczającą bezpieczną porcję.
Ważny jest także stały dostęp do odpowiedniej paszy. Głodne zwierzę znacznie chętniej próbuje przypadkowych roślin i resztek znajdujących się w jego otoczeniu. Dobre żywienie nie eliminuje wszystkich zagrożeń, ale znacząco zmniejsza ryzyko niekontrolowanego pobierania nieodpowiedniego pokarmu.
Dlaczego powiedzenie, że koza zje wszystko, może wyrządzić szkody?
Traktowanie tego popularnego przekonania dosłownie może prowadzić do podawania zwierzętom odpadków, zepsutej żywności albo roślin, których bezpieczeństwa nikt wcześniej nie sprawdził. To szczególnie ryzykowne w przydomowych hodowlach, gdzie kozy mają dostęp do ogrodu, sadu i roślin ozdobnych.
Koza potrafi być bardzo ciekawska i chętnie próbuje nowych rzeczy, ale jej zainteresowanie nie jest gwarancją, że dany produkt jest dla niej odpowiedni. Najbezpieczniejsze żywienie opiera się na dobrej jakości paszy, czystej wodzie oraz kontrolowanych dodatkach.
W praktyce znacznie rozsądniej przyjąć zasadę, że nieznanego pokarmu nie podaje się zwierzęciu bez upewnienia się, czy jest bezpieczny. Pozwala to ograniczyć ryzyko zatruć, problemów trawiennych i sytuacji, w których pozornie niewinny odpad z ogrodu staje się poważnym zagrożeniem dla zdrowia kozy.
Źródło: www.zycierolnika.pl
